Bir taşı masada tutmakla bilekte taşımak arasında büyük fark vardır. Bileklik her gün tenle, terle, parfümle ve sert yüzeylerle temas eder; taşlar birbirine sürtünür, ip gerilir. Bu rehber, genel taş temizleme yöntemlerinden farklı olarak bilekliğe özgü bakımı anlatır.
Önce bilekliğinizi tanıyın
Bakımı belirleyen üç şey vardır: taşın sertliği, taşın suya dayanıklılığı ve ipin türü. Karışık taşlı bir bileklikte kural basittir: bakımı en hassas taşa göre yapın. Bir bileklikte ametist ve malakit birlikteyse, malakite uygun olmayan hiçbir yöntem o bilekliğe uygulanmaz.
Temizlik: çoğu zaman kuru bez yeter
- Kuru temizlik: Yumuşak, tüy bırakmayan bir bezle taşları tek tek silin. Haftalık temizlik için bu yeterlidir.
- Nemli temizlik (yalnızca dayanıklı taşlar): Ametist, pembe kuvars, dağ kristali, aventurin ve akik gibi sert ve suya dayanıklı taşlarda nemli bir bez kullanılabilir. Ardından hemen kurulayın.
- Suya sokmayın: Bilekliği suyun içine daldırmayın; ip ıslandığında gevşer ve çabuk yıpranır.
- Kimyasal ve ultrasonik temizleyici kullanmayın: Boyalı, stabilize edilmiş ya da gözenekli taşlara kalıcı zarar verir.
Suya hassas taşlar bileklikte özellikle dikkat ister: malakit, turkuaz, lapis lazuli, hematit, kehribar, opal ve inci su ile temas etmemelidir. Selenit ise suda çözünür ve bileklikte kullanılmaya uygun değildir.
Ter, parfüm ve krem
Ter tuzludur ve gözenekli taşların yüzeyinde zamanla iz bırakır; parfüm ve kremlerdeki alkol ve yağlar da parlaklığı alır. Pratik kural: bilekliği en son takın, en önce çıkarın. Parfüm ve krem kuruduktan sonra takın; spor yaparken, duşta, havuzda ve denizde çıkarın. Deniz suyu ve klor hem taşlara hem ipe zarar verir.
Taşlar birbirini çizer: sertlik farkı
Mohs ölçeğinde sert bir taş, kendinden yumuşak olanı çizer. Bileklikte taşlar sürekli birbirine sürtündüğü için farklı sertlikteki taşlar zamanla yumuşak olanın aleyhine aşınır. Ayrıca ev tozunun önemli bir kısmı sertliği 7 olan kuvars kumudur; bu yüzden sertliği 7’nin altındaki taşlar yalnızca kullanımla bile matlaşabilir. Hangi taşın ne kadar dayanıklı olduğunu sertlik cetvelinde görebilirsiniz.
Güneşte solan taşlar
Ametist, pembe kuvars ve florit uzun süre doğrudan güneş ışığında kaldığında rengini kaybedebilir. Bilekliği pencere önünde ya da arabanın torpidosunda bırakmayın; “güneşte şarj etme” yöntemini bu taşlarda kullanmayın.
Saklama
- Her bilekliği ayrı, yumuşak bir kesede saklayın; diğer takılarla aynı kutuya atmak çizilmeye yol açar.
- Bilekliği düz yatırarak saklayın; asılı kalan elastik ip zamanla esner.
- Nemli ortamlardan (banyo) uzak tutun; metal aparatlar kararabilir.
İp ne zaman yenilenmeli?
Elastik ip, taşların kendisinden çok daha önce yıpranır. İpte gevşeme, taşlar arasında boşluk ya da beyazlaşma görürseniz değiştirme zamanı gelmiştir; düzenli takılan bir bileklikte bu genellikle yılda bir kez gerekir. Takıp çıkarırken ipi gerdirmek yerine bilekliği eli üzerinden yuvarlayarak geçirmek ömrünü belirgin biçimde uzatır. İp koptuğunda taşları kaybetmemek için üzerinde düz bir zemin olan yerde, örneğin bir tepsinin içinde, yeniden dizin.
Kısaca
Kuru bezle silin, suya sokmayın, en son takıp en önce çıkarın, ayrı kesede düz saklayın, ipi yılda bir yenileyin. Karışık taşlı bileklikte her zaman en hassas taşı esas alın.